Nép mình uy nghiêm dưới chân danh thắng Ngũ Hành Sơn huyền thoại, Làng đá Mỹ Nghệ Non Nước không chỉ là một điểm đến du lịch quen thuộc mà còn là linh hồn, là nơi lưu giữ trọn vẹn mạch nguồn văn hóa gần 400 năm của Đà Nẵng. Đây là nơi những khối đá cẩm thạch vô tri được thổi hồn, biến thành những kiệt tác nghệ thuật sống động. Cùng ghiền đà nẵng khám phá từng ngóc ngách của làng nghề độc đáo, một di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia đầy tự hào này nhé.
Hành trình đến với làng đá không chỉ là chuyến tham quan một làng nghề truyền thống. Đó là cuộc hành trình ngược về quá khứ, để lắng nghe câu chuyện của đá, của những người nghệ nhân tài hoa và cảm nhận được sự kiên trì, tỉ mỉ đã làm nên một thương hiệu vang danh khắp thế giới. Gần đó, du khách còn có thể ghé thăm chùa linh ứng ngũ hành sơn, một trong ba ngôi chùa Linh Ứng thiêng liêng của thành phố.
Vị Trí Làng Đá Mỹ Nghệ Non Nước & Hướng Dẫn Di Chuyển
Làng đá mỹ nghệ Non Nước tọa lạc tại phường Hòa Hải, quận Ngũ Hành Sơn, ngay dưới chân núi Ngũ Hành Sơn hùng vĩ. Nơi đây cách trung tâm thành phố Đà Nẵng khoảng 8km về phía Đông Nam, nằm trên tuyến đường huyết mạch nối Đà Nẵng và phố cổ Hội An, vô cùng thuận tiện cho du khách ghé thăm.
Để đến đây, bạn có rất nhiều lựa chọn:
- Bằng xe máy: Đây là phương tiện linh hoạt và tiết kiệm nhất. Từ trung tâm thành phố, bạn chỉ cần đi thẳng theo đường Lê Văn Hiến (đoạn nối dài của Ngũ Hành Sơn), bạn sẽ dễ dàng nhận ra làng nghề với hàng trăm cửa hàng trưng bày các tác phẩm điêu khắc đá tinh xảo dọc hai bên đường.
- Bằng ô tô/taxi: Nếu đi theo nhóm đông hoặc gia đình, taxi hoặc thuê xe tự lái là lựa chọn thoải mái. Chỉ mất khoảng 15-20 phút di chuyển, bạn đã có mặt tại làng nghề để bắt đầu hành trình khám phá.
- Bằng xe buýt: Tuyến xe buýt số 1 (Bến xe Trung tâm Đà Nẵng – Hội An) có đi qua khu vực Ngũ Hành Sơn. Bạn có thể xuống tại trạm gần danh thắng và đi bộ một đoạn ngắn là đến làng đá.
Với vị trí đắc địa, việc kết hợp tham quan Làng đá mỹ nghệ Non Nước với các điểm du lịch nổi tiếng khác như núi Ngũ Hành Sơn, bãi biển Non Nước hay chùa Quan Âm là một lịch trình hoàn hảo cho một ngày khám phá Đà Nẵng.
Lịch Sử Hơn 400 Năm Thăng Trầm Của Làng Nghề
Làng đá mỹ nghệ Non Nước có một bề dày lịch sử đáng ngưỡng mộ, bắt nguồn từ khoảng cuối thế kỷ XVII – đầu thế kỷ XVIII. Người được coi là ông tổ của làng nghề là nghệ nhân Huỳnh Bá Quát, một người gốc Thanh Hóa. Trong hành trình vào phương Nam lập nghiệp, ông đã dừng chân tại vùng đất dưới chân Ngũ Hành Sơn, phát hiện ra những cụm núi đá cẩm thạch với màu sắc và vân đá tuyệt đẹp.
Với tài năng và kinh nghiệm sẵn có, ông đã bắt đầu chế tác những sản phẩm đầu tiên từ loại đá quý này, ban đầu chỉ là những vật dụng đơn giản phục vụ đời sống như cối giã, bia mộ. Ông đã truyền dạy nghề cho con cháu và người dân trong làng, đặt nền móng đầu tiên cho một làng nghề trứ danh sau này.
Ban đầu, nghề điêu khắc đá chỉ là nghề phụ bên cạnh nông nghiệp. Nhưng theo thời gian, các sản phẩm làm ra ngày càng tinh xảo, mang giá trị nghệ thuật cao và được nhiều người biết đến. Đặc biệt, vào đầu thế kỷ XIX, dưới triều nhà Nguyễn, nhiều thợ giỏi của làng đã được triệu tập về kinh đô Huế để tham gia xây dựng các công trình trong cung đình, lăng tẩm. Điều này không chỉ khẳng định tay nghề của các nghệ nhân Non Nước mà còn đưa danh tiếng làng nghề vang xa.
Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, Làng đá mỹ nghệ Non Nước vẫn kiên cường tồn tại và phát triển. Từ chỗ chỉ có vài hộ gia đình, đến nay làng nghề đã có hơn 500 cơ sở sản xuất, chế tác và kinh doanh, trở thành nơi cung cấp các sản phẩm đá mỹ nghệ lớn nhất cả nước.
Điều Gì Làm Nên “Linh Hồn” Cho Tác Phẩm Đá Non Nước?
Sự độc đáo và danh tiếng của Làng đá mỹ nghệ Non Nước được tạo nên từ hai yếu tố cốt lõi: chất liệu đá cẩm thạch tự nhiên và đôi bàn tay tài hoa, khéo léo của những người nghệ nhân.
Trước đây, nguồn đá cẩm thạch được khai thác trực tiếp từ núi Ngũ Hành Sơn. Loại đá này có nhiều màu sắc phong phú như trắng sữa, hồng phớt, vàng, xám vân mây, xanh rêu… Mỗi màu đá, mỗi đường vân đều mang một vẻ đẹp riêng, tạo nên sự độc đáo không thể sao chép cho từng tác phẩm. Tuy nhiên, để bảo tồn di tích và cảnh quan danh thắng Ngũ Hành Sơn, từ năm 1993, chính quyền đã ra lệnh cấm khai thác đá tại đây.
Hiện nay, nguồn nguyên liệu đá được nhập về từ các tỉnh thành khác trong cả nước như Thanh Hóa, Nghệ An, Thái Nguyên và cả từ nước ngoài. Dù vậy, cái hồn của đá Non Nước vẫn không hề mất đi. Nó nằm ở kỹ thuật chọn đá, đọc vân đá và khả năng biến những khối đá thô sơ thành những tác phẩm nghệ thuật của các nghệ nhân. Họ không chỉ là những người thợ, họ là những nghệ sĩ thực thụ, những người kể chuyện bằng đá.
Mỗi tác phẩm ra đời là kết tinh của mồ hôi, công sức và cả tình yêu với nghề. Từng đường nét chạm khắc, từ ánh mắt của một bức tượng Phật đến nếp áo của một vị La Hán, đều thể hiện sự tỉ mỉ, kiên nhẫn và một trình độ thẩm mỹ bậc thầy. Chính sự tài hoa này đã “thổi hồn” vào đá, biến chúng thành những tác phẩm có sức sống, có chiều sâu cảm xúc, làm nên thương hiệu độc nhất cho Làng đá mỹ nghệ Non Nước.
Khám Phá Quy Trình Chế Tác Kỳ Công Tại Làng Đá
Để tạo ra một tác phẩm điêu khắc đá hoàn chỉnh, những người nghệ nhân tại Làng đá mỹ nghệ Non Nước phải trải qua một quy trình gồm nhiều công đoạn phức tạp, đòi hỏi sự chính xác và tay nghề cao.
1. Chọn Lựa Đá Nguyên Liệu (Thạch Thể): Đây là bước đầu tiên và vô cùng quan trọng. Người nghệ nhân phải có kinh nghiệm để chọn những khối đá không chỉ đẹp về màu sắc, đường vân mà còn phải đảm bảo không có vết rạn nứt, không bị tạp chất. Việc tính toán kích thước khối đá để phù hợp với tác phẩm dự định cũng đòi hỏi con mắt tinh tường.
2. Phác Thảo & Vẽ Mẫu: Trước khi bắt đầu, người thợ sẽ phác thảo ý tưởng ra giấy. Với những tác phẩm phức tạp, họ có thể tạo ra một mô hình bằng đất sét trước để đảm bảo tỷ lệ và hình khối hoàn hảo. Sau khi hài lòng với bản vẽ, họ sẽ phác họa trực tiếp lên khối đá, định hình những đường nét chính của tác phẩm.
3. Đục Phôi (Tạo Dáng): Đây là công đoạn nặng nhọc nhất. Người thợ dùng các dụng cụ như búa, đục để loại bỏ những phần đá thừa, dần dần tạo ra hình dáng cơ bản cho sản phẩm. Bước này quyết định hình khối tổng thể, vì vậy chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm hỏng cả khối đá.
4. Chạm Khắc Chi Tiết: Sau khi đã có phôi, người nghệ nhân bắt đầu đi vào công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo nhất. Họ dùng những dụng cụ nhỏ hơn để chạm khắc từng chi tiết, từ nét mặt, tà áo cho đến những hoa văn trang trí tinh vi. Đây chính là lúc “linh hồn” của tác phẩm được hình thành.
5. Mài & Đánh Bóng: Khi các chi tiết đã hoàn thiện, tác phẩm sẽ được đem đi mài. Quá trình này giúp làm mịn bề mặt, xóa đi các dấu vết của dụng cụ và làm nổi bật các đường nét, hoa văn. Cuối cùng, sản phẩm được đánh bóng để tạo độ sáng, tôn lên vẻ đẹp tự nhiên của màu đá và vân đá, mang lại một diện mạo hoàn hảo cho kiệt tác.
Mỗi công đoạn trong quy trình chế tác tại Làng đá mỹ nghệ Non Nước đều là một bài ca về sự lao động miệt mài và sáng tạo không ngừng nghỉ của những người nghệ nhân nơi đây.
Đa Dạng Sản Phẩm Tinh Xảo: Mua Gì Làm Quà Khi Đến Làng Đá?
Bước chân vào không gian của Làng đá mỹ nghệ Non Nước, du khách sẽ choáng ngợp trước sự đa dạng và phong phú của các sản phẩm. Từ những món đồ lưu niệm nhỏ xinh đến những bức tượng hoành tráng, tất cả đều được chế tác một cách tinh xảo.
Tượng nghệ thuật và tâm linh: Đây là dòng sản phẩm chủ lực và nổi tiếng nhất. Các bức tượng Phật (Quan Âm, Di Lặc, Thích Ca), tượng các vị La Hán, tượng Chúa, Đức Mẹ được chạm khắc với thần thái trang nghiêm và sống động. Bên cạnh đó là các tượng linh vật phong thủy như Tỳ Hưu, Kỳ Lân, Sư Tử, Rồng… mang nhiều ý nghĩa may mắn, tài lộc. Đặc biệt, các tác phẩm lấy cảm hứng từ văn hóa Chăm Pa cổ như vũ nữ Apsara hay thần Garuda cũng là một điểm nhấn độc đáo.
Đồ trang sức: Những viên đá cẩm thạch đủ màu sắc được chế tác thành những món trang sức thanh lịch như vòng tay, chuỗi hạt, mặt dây chuyền, nhẫn… Đây là món quà lưu niệm ý nghĩa, vừa đẹp vừa mang năng lượng tích cực của đá tự nhiên.
Vật dụng trang trí và gia dụng: Bạn có thể tìm thấy rất nhiều vật phẩm trang trí nội thất độc đáo như chậu hoa, đôn ghế, đèn đá, tranh đá, hay các bộ ấm chén, gạt tàn, đĩa trái cây bằng đá… Những sản phẩm này không chỉ có giá trị sử dụng mà còn làm tăng thêm vẻ sang trọng cho không gian sống.
Một số cơ sở điêu khắc uy tín bạn có thể tham khảo:
- Xưởng điêu khắc đá Bảo Lộc
- Xưởng đá Đình Phúc
- Xưởng đá Minh Đăng
- Xưởng đá Hiển Anh
Việc lựa chọn một sản phẩm tại Làng đá mỹ nghệ Non Nước không chỉ là mua một món đồ, mà còn là mang về một phần tinh hoa văn hóa và nghệ thuật của Đà Nẵng.
Kinh Nghiệm “Vàng” Khi Tham Quan Và Mua Sắm
Để có một chuyến tham quan và mua sắm trọn vẹn tại Làng đá mỹ nghệ Non Nước, hãy bỏ túi một vài kinh nghiệm hữu ích sau đây:
- Thời gian tham quan lý tưởng: Đà Nẵng có hai mùa rõ rệt, bạn nên đến đây vào mùa khô (từ tháng 3 đến tháng 8) để thuận tiện cho việc đi lại và tham quan. Làng nghề thường mở cửa cả ngày, nhưng thời điểm tốt nhất để ghé thăm là buổi sáng hoặc chiều mát.
- Dành đủ thời gian: Làng nghề rất rộng với hàng trăm cửa hàng. Hãy dành ít nhất 2-3 tiếng để thong thả dạo quanh, chiêm ngưỡng các tác phẩm và tìm hiểu về quy trình chế tác. Đừng vội vàng, hãy để mình lạc vào thế giới của đá.
- Mạnh dạn trả giá: Khi mua sắm, đặc biệt là các sản phẩm lưu niệm, đừng ngần ngại thương lượng giá cả. Các chủ cửa hàng thường khá cởi mở và bạn có thể mua được sản phẩm với mức giá tốt hơn. Tuy nhiên, hãy nhớ rằng giá trị của sản phẩm nằm ở công sức và nghệ thuật, vì vậy hãy trả giá một cách hợp lý.
- Kiểm tra kỹ chất lượng sản phẩm: Trước khi quyết định mua, hãy xem xét kỹ lưỡng sản phẩm. Kiểm tra xem có vết nứt, vỡ hay lỗi chế tác nào không. Đối với các sản phẩm đá tự nhiên, mỗi món đều là độc nhất, hãy chọn sản phẩm có màu sắc và đường vân mà bạn thực sự yêu thích.
- Hỏi về cách vận chuyển: Nếu bạn mua những sản phẩm lớn và nặng, hãy hỏi cửa hàng về dịch vụ đóng gói và vận chuyển. Hầu hết các cơ sở lớn đều có dịch vụ vận chuyển toàn quốc, giúp bạn yên tâm mang những tác phẩm cồng kềnh về nhà an toàn.
Với những mẹo nhỏ này, chuyến khám phá Làng đá mỹ nghệ Non Nước của bạn chắc chắn sẽ trở nên dễ dàng và thú vị hơn rất nhiều.
Giá Trị Văn Hóa & Tầm Vóc Của Một Di Sản Phi Vật Thể Quốc Gia
Làng đá mỹ nghệ Non Nước không chỉ là một làng nghề sản xuất kinh tế, mà còn là một không gian văn hóa sống động, nơi lưu giữ và phát huy những giá trị truyền thống quý báu. Tầm quan trọng này đã được khẳng định khi làng nghề được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia vào năm 2014.
Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực không mệt mỏi của biết bao thế hệ nghệ nhân trong việc bảo tồn và phát triển một nghề thủ công độc đáo. Mỗi tác phẩm đá không chỉ là hàng hóa, mà còn là một câu chuyện văn hóa, chứa đựng tâm hồn, tín ngưỡng và quan niệm thẩm mỹ của người Việt. Làng nghề cũng là nơi đào tạo, truyền nghề cho thế hệ trẻ, đảm bảo cho di sản này sẽ còn được tiếp nối mãi về sau.
Ngày nay, Làng đá mỹ nghệ Non Nước đã trở thành một điểm nhấn không thể thiếu trên bản đồ du lịch Đà Nẵng. Nó góp phần làm đa dạng hóa sản phẩm du lịch, thu hút du khách trong và ngoài nước đến tham quan, tìm hiểu và mua sắm. Sự phát triển của làng nghề còn tạo ra công ăn việc làm cho hàng ngàn lao động địa phương, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế – xã hội của quận Ngũ Hành Sơn nói riêng và thành phố Đà Nẵng nói chung.
Gợi Ý Các Điểm Tham Quan Gần Làng Đá
Vị trí của Làng đá mỹ nghệ Non Nước rất lý tưởng để kết hợp tham quan các địa điểm nổi tiếng khác của Đà Nẵng.
- Danh thắng Ngũ Hành Sơn: Đây là điểm đến không thể bỏ lỡ, nằm ngay cạnh làng đá. Bạn có thể leo núi, khám phá các hang động huyền bí như động Huyền Không, động Âm Phủ và viếng thăm các ngôi chùa cổ kính như chùa Tam Thai, chùa Linh Ứng. Vẻ đẹp của Ngũ Hành Sơn là nguồn cảm hứng bất tận cho những tác phẩm tại làng nghề.
- Bãi biển Non Nước: Chỉ cách làng đá vài phút đi bộ, bãi biển Non Nước với bờ cát trắng mịn và làn nước trong xanh là nơi tuyệt vời để bạn thư giãn, tắm biển sau một buổi tham quan.
- Chùa Quán Thế Âm: Nằm trong quần thể Ngũ Hành Sơn, đây là một trong những Ngôi chùa đà nẵng lớn và là nơi diễn ra Lễ hội Quán Thế Âm vào tháng 2 Âm lịch hàng năm, thu hút đông đảo phật tử và du khách.
Việc kết nối các điểm đến này tạo thành một tour khám phá văn hóa, tâm linh và thiên nhiên trọn vẹn, giúp du khách có những trải nghiệm sâu sắc và đáng nhớ về mảnh đất Đà Nẵng.
Lời Kết: Hơn Cả Một Điểm Đến Du Lịch
Làng đá mỹ nghệ Non Nước thực sự là một viên ngọc quý của Đà Nẵng. Đây không chỉ là nơi bạn đến để xem, để mua, mà là nơi để cảm nhận, để chiêm nghiệm về sức sống bền bỉ của một di sản văn hóa qua gần bốn thế kỷ. Hành trình khám phá làng nghề, theo tổng hợp của ghiền đà nẵng, là một trải nghiệm độc đáo, nơi bạn được chạm vào quá khứ, chứng kiến sự tài hoa của hiện tại và nhìn thấy tương lai của một làng nghề truyền thống đang vươn mình ra thế giới. Nếu có dịp đến Đà Nẵng, đừng quên dành thời gian ghé thăm và mang về cho mình một tác phẩm tinh hoa từ đá.
